Ana içeriğe atla

Teknik Kesici

HSS Parmak Freze Devir ve İlerleme Tablosu: Malzemeye Göre Değerler - Teknik Kesici teknik rehber

HSS Parmak Freze Devir ve İlerleme Tablosu: Malzemeye Göre Değerler

HSS parmak freze, karbür kadar hızlı olmasa da esnekliği, fiyatı ve konvansiyonel tezgâh uyumuyla hâlâ atölyenin vazgeçilmezidir. Doğru çalıştırmak için iki sayı yeterlidir: malzemeye uygun kesme hızı (Vc) ve ağız başı talaş (fz); gerisini iki formül verir. Bu yazıda HSS parmak freze devir ve ilerleme hesabını, malzeme tablosunu ve sık hataları anlatıyoruz.

Kısaca

  • Devir: n = Vc×1000/(π×D); ilerleme hızı: Vf = fz×z×n.
  • HSS’de çelikte tipik Vc 25–40 m/dk, alüminyumda 60–120 m/dk’dir.
  • Kanallı frezede talaş sıkışıyorsa önce fz‘yi düşürün, değilse devirden kısın.
  • Kobaltlı (HSS-E) frezeler aynı parametrelerde daha uzun ömür verir.
HSS parmak frezede devir ve ilerleme formülleri, Ø10 mm C45 örneği ve malzemeye göre kesme hızları
Devir ve ilerleme hesabı için n ve Vf formülleri ile örnek değerler

Temel Formüller

Frezelemede iki hesap yeterlidir. Devir: n = Vc × 1000 / (π × D) — kesme hızı m/dk, çap mm, sonuç dev/dk. İlerleme hızı: Vf = fz × z × n — ağız başı talaş mm, ağız sayısı z, sonuç mm/dk. Örnek: Ø10 HSS 4 ağız freze, C45, Vc 30 → n ≈ 955 dev/dk; fz 0,04 → Vf = 0,04×4×955 ≈ 153 mm/dk. Temel mantığı adım adım görmek için kesme hızı ve devir hesabı ile ilerleme hesabı yazılarımıza bakın.

Malzemeye Göre Kesme Hızı

MalzemeHSS Vc (m/dk)Not
Alaşımsız çelik (C45, St37)25–40Referans aralık
Alaşımlı çelik (42CrMo4)18–30Kobaltlı takımda üst sınır
Paslanmaz çelik12–20Yüksek ilerleme, tam yağ
Gri dökme demir20–35Kuru veya az soğutma
Alüminyum60–120Büyük helis, parlak kanal
Pirinç, bronz40–80Düşük helis tercih
Plastik100–200Kesme kuvveti düşük, erime riski var

Bu aralıklar kaplamasız HSS içindir; TiN kaplı veya kobaltlı (HSS-E/Co5) takımlarda %20–30 yukarı çıkılabilir. Aynı malzemede karbür frezeyle 3–5 kat Vc çalışılır; takım ömrü–hız dengesi için aşınma tipleri yazımıza bakın.

fz ve İlerleme Tablosu

Ağız başı talaş, takım çapı ve iş sertliğine göre seçilir; HSS’de karbüre göre daha düşük fz uygulanır çünkü kenar esnekliği fazladır:

Takım çapıÇelik (kaba)Çelik (finiş)AlüminyumPaslanmaz
Ø4–6 mm0,01–0,030,005–0,010,02–0,050,008–0,02
Ø8–12 mm0,02–0,060,01–0,030,04–0,100,015–0,04
Ø14–20 mm0,04–0,100,02–0,050,06–0,150,03–0,06
Ø25 mm üstü0,06–0,150,03–0,060,10–0,200,04–0,08

Kaba işte fz‘yi üst sınıra, finişte alt sınıra alın. İlerleme hızı Vf = fz×z×n ile bulunur; aynı takımda 2 ağızdan 4 ağıza geçmek, aynı Vf’de kişisel talaşı yarıya indirir.

Bilgi

Kanal frezesi (slotting) tam kesme yükü yapar; yan frezede (side milling) ae ≤ %50 çap ise tablo değerleri kullanılabilir, ae küçüldükçe fz arttırılabilir (radial chip thinning).

Çap ve Ağız Sayısının Etkisi

Küçük çapta devir patlar: Ø4 freze Vc 30’da 2.387 dev/dk ister; tezgâhınız çıkmıyorsa Vc’yi fiilen düşürürsünüz, bu da ömrü kısaltır ama çalıştırır. Büyük çapta sorun tersine döner: Ø25 freze aynı Vc’de 382 dev/dk çalışır, güç ve tutucu rijitliği sınırlar. Ağız sayısı da dengeyi değiştirir: 2 ağız geniş kanal demektir (alüminyum, yumuşak malzeme, cep işi); 4 ağız daha iyi yüzey ve rijitlik demektir (çelik, yan freze). Ağız seçimini detaylı anlattığımız 2 ağız mı 4 ağız mı yazımıza bakın.

Soğutma ve Talaş Yönetimi

HSS sıcak dayanımı düşük olduğundan soğutma parametre kadar önemlidir: çelikte emülsiyon veya akışkan yağ kanalın dibine yönlendirilmeli, alüminyumda kuru veya hafif yağ yeterlidir, paslanmazda mutlaka yüksek basınçlı yağ gerekir. Talaş akışını izleyin: parlak, kıvrımlı talaş iyi kesme demektir; toz halinde veya mavi renkli talaş ya devir yüksek ya kenar kör demektir. Derin kanal ve cep işinde talaşı birkaç geçişte bir hava veya yağla temizleyin — sıkışan talaş ağız kırar. Kör ve derin ceplerde basınçlı hava ile talaşı geçiş arasında çıkarmak, tıkanma kaynaklı kırılmaların çoğunu önler.

Sık Hatalar ve Belirtileri

  • Takım parlıyor, ses değişiyor: Vc yüksek; devir %20 düşürün, kenar aşınmasını kontrol edin.
  • Talaş kanalı tıkanıyor: fz çok düşük veya kanal dar; fz‘yi artırın veya 2 ağıza geçin.
  • Yüzeyde periyodik çizgiler: titreşim veya salgı; takım boyunu kısaltın, pensi temizleyin.
  • Kenar hemen kütleşiyor: paslanmazda sürtme; ilerlemeyi artırıp devri düşürün, tam yağ verin.
  • Freze ucu köşesi kırılıyor: giriş darbesi veya fazla ilerleme; rampa ile girin, fz‘yi %30 düşürün.
  • Takım hemen körleniyor: çoğu zaman hesap değil tutucu sorunudur; salgılı pens takımı tek taraflı yükler, kenarlar sırayla kırılır. Pensi temizleyin, salgıyı ölçün.
Dikkat

Konvansiyonel tezgâhta salgı ve spindle oyunu tabloyu sınırlar: listedeki değerler CNC rijitliği içindir; manuel makinede fz ve ae‘yi %20–30 düşük başlatıp takım sesine göre yükseltin.

Malzemeniz ve tezgâhınız için doğru HSS parmak frezeyi birlikte seçelim; uygulamanızı yazın, aynı gün takım ve parametre önerisi alın.

WhatsApp’tan Sor
HSS Frezeler
4 Ağızlı Parmak Freze
HSS Alüminyum Freze

Sık Sorulan Sorular

HSS frezeyi CNC’de kullanabilir miyim?

Evet, ama devirleri karbüre göre düşüktür; tezgâh devri yüksekse HSS verimli kullanılmaz. Küçük çap ve yumuşak malzemede ekonomiktir.

Kobaltlı (HSS-E) freze normal HSS’ten ne kadar hızlı çalışır?

Aynı kesme hızında %30–50 uzun ömür, veya aynı ömürde %20–30 yüksek Vc. Paslanmaz ve seri işte kobalt tercih edilir.

2 ağız ve 4 ağız arasında ilerleme nasıl değişir?

Aynı fz için 4 ağız iki kat Vf verir; aynı Vf’de 4 ağızda kişisel talaş yarıya iner, yüzey iyileşir ama talaş kanalı daralır.

Kanallı frezede tablo değerleri neden tutmuyor?

Kanal tam sarılma yapar; talaş sıkışır, ısı artar. fz‘yi %20–40 düşürün, ap‘yi çapın yarısıyla sınırlayın, soğutmayı kanala yönlendirin.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir