Aynı kesici uca beş farklı ad verilmesi, hurda satışında yanlış anlaşılmalara yol açar. Vidya, widia, sert metal, karbür ve elmas terimlerinin kökenini bilmek hem teklif alırken hem de malzemeyi tanımlarken işinizi kolaylaştırır.
Terimler ve Kökenleri
| Terim | Köken | Ne Anlatır |
|---|---|---|
| Tungsten karbür (WC) | Kimya | Tungsten-karbon bileşiği; malzemenin bilimsel adı |
| Sementit / sinter karbür | Metalurji (cemented carbide) | WC tanelerinin kobaltla sinterlenmiş kompoziti |
| Sert metal | Almanca Hartmetall | Avrupa katalog dili; sementit karbürün karşılığı |
| Widia | Krupp markası (wie Diamant) | 1920’lerde ilk ticari sert metal; marka adı jenerikleşti |
| Vidya | Widia’nın Türkçeleşmiş hâli | Atölye dilinde karbür anlamında |
| Elmas | Sertlik benzetmesi | Kesici uç anlamında sektör jargonu; gerçek elmas değil |
| HM / VHM | Almanca Hartmetall / Vollhartmetall | Katalog kısaltmaları; VHM = solid karbür |
Hangi Durumda Hangi Terim?
- Teknik dokümanda: tungsten karbür veya sementit karbür
- Katalog ve ürün adında: sert metal, HM, VHM, solid karbür
- Atölye dilinde: vidya, elmas uç
- Hurda alımında: hurda karbür, hurda vidya, hurda elmas — hepsi aynı malzemeyi kasteder
Karıştırılmaması Gerekenler
Sermet (cermet) titanyum karbonitrür esaslıdır ve karbür değildir. Seramik uç alümina veya silisyum nitrürdür. PCD/CBN uçlarda karbür taban üzerinde elmas veya kübik bor nitrür tabakası bulunur. Tungsten ağır alaşım (W-Ni-Fe) karbür içermez. Bu dört grup hurdada ayrı sınıflardır ve karbür torbasına karıştırılmamalıdır.
Yabancı Dillerde Karşılıkları
| Dil | Terim | Not |
|---|---|---|
| Almanca | Hartmetall (HM), Vollhartmetall (VHM), Wendeschneidplatte | Takım kataloglarında en yaygın kısaltmalar |
| İngilizce | Tungsten carbide, cemented carbide, carbide insert, solid carbide | “Cemented” = kobaltla bağlanmış |
| Fransızca | Carbure de tungstène, carbure monobloc | |
| İtalyanca | Metallo duro, widia | Widia İtalya’da da yaygın |
| Türkçe (sektör) | Elmas, vidya, sert metal, karbür uç | Hepsi aynı malzeme |
İthal katalog ve fatura okurken bu karşılıklar işe yarar: “HM-Bohrer” solid karbür matkaptır, “HSS-Co” ise karbür değil kobaltlı çeliktir. Hurda alım-satımında yabancı bir belgeyle karşılaşıldığında bu tablo, malzemenin karbür olup olmadığını hızla belirlemenizi sağlar.
Elinizdeki hurda karbür için güncel €/kg fiyatı ve teklif almak isterseniz hurda vidya alımı sayfasını inceleyebilir, fotoğraflarınızı WhatsApp hattımıza göndererek aynı gün ön değerlendirme alabilirsiniz. Elmas benzetmesinin bilimsel yanını karbür ile gerçek elmas farkı yazısında ele aldık.
Sık Sorulan Sorular
Vidya ne demek?
Krupp’un 1920’lerdeki “Widia” (wie Diamant: elmas gibi) markasının Türkçeleşmiş hâlidir; tungsten karbür anlamında kullanılır.
Sert metal ile karbür aynı mı?
Evet. Sert metal (Hartmetall), kobalt bağlayıcılı tungsten karbürün Avrupa katalog dilindeki adıdır.
VHM ne anlama gelir?
Vollhartmetall: tamamı karbürden yapılmış (solid karbür) takım. Hurdada en yüksek sınıftır.