Tornada iki punta arasında iş parçası işlemek ya da uzun bir mili desteklemek için parçanın alnına standart bir punta deliği açılır. Bu deliği açan takıma punta matkabı (merkezleme matkabı) denir. Ayrıca normal matkapla delik delmeden önce merkezleme yapmak için de kullanılır.
Punta Matkabı Ne İşe Yarar?
- Punta deliği açma: Torna puntasının oturacağı 60° konik yuvayı oluşturur.
- Merkezleme: Kısa ve rijit yapısı sayesinde sapma yapmadan başlangıç deliği açar; ardından gelen matkabın kaymasını önler.
- CNC’de nokta delme: Delik pozisyonunun hassas olması gereken işlerde başlangıç izini oluşturur.
Punta Matkabı Tipleri
| Tip (DIN 333) | Form | Kullanım |
|---|---|---|
| Form A | 60° düz konik | Genel punta delikleri, en yaygın tip |
| Form B | 60° + 120° koruma havşası | Alın yüzeyi sonradan işlenecek parçalar; konik ağzı darbeden korur |
| Form R | Radyüslü konik | Hassas taşlama arası eksen tutması gereken işler |
Doğru Çap Nasıl Seçilir?
Punta matkabı ölçüsü, uçtaki pilot çapla anılır (örn. 2,5 mm punta matkabı). Kural olarak parça çapı büyüdükçe pilot çap büyütülür:
- Ø8–18 mm parça → 1,6–2 mm pilot
- Ø18–50 mm parça → 2,5–3,15 mm pilot
- Ø50–120 mm parça → 4–6,3 mm pilot
Kullanım İpuçları
- Punta matkabı kısa ve kırılgandır: yüksek devir, düşük ilerleme ile çalışın.
- Delme derinliği, konik kısmın yaklaşık 2/3’ü dolacak kadar olmalıdır; puntanın konik yüzeye oturması gerekir, ucuna değil.
- Kesme yağı kullanın ve talaşı sık sık kırın; pilot uç talaş sıkışmasıyla kırılır.
- CNC’de nokta delme için punta matkabı yerine 90°/120° NC spot matkabı da tercih edilebilir.
Sık Sorulan Sorular
Punta matkabı olmadan merkezleme yapılır mı?
Kısa ve rijit bir NC spot matkap ile yapılabilir; ancak klasik matkapla doğrudan başlamak, ucun kayarak deliğin eksenden kaçmasına yol açar.
Punta deliği hangi açıda olur?
Standart punta delikleri 60°’dir; ağır parçalar için 75° ve 90° formlar da vardır. Torna puntanız ile aynı açıda olmalıdır.
Punta matkapları ve döner puntalar için puntalar kategorimize, HSS ve karbür matkaplar için matkaplar kategorimize göz atabilirsiniz.