Tungsten karbür, tungsten (W) ve karbon (C) atomlarının 1:1 oranında birleştiği, elmasa yakın sertlikte bir seramik bileşiktir. Kesici takımlarda kullanılan hâli ise WC tanelerinin kobalt ile sinterlenmiş kompozitidir; sektörde buna vidya, sert metal veya sementit karbür denir.
Bileşimi
Tipik bir kesici uçta ağırlıkça %85–94 tungsten karbür ve %6–15 kobalt bulunur. Kobalt, sert WC tanelerini bir arada tutan “yapıştırıcı”dır: oranı arttıkça tokluk yükselir, sertlik ve aşınma direnci düşer. Bazı kalitelerde titanyum karbür (TiC) ve tantal karbür (TaC) katkıları da yer alır.
Fiziksel Özellikler
| Özellik | Tungsten Karbür (WC-Co) | Karşılaştırma |
|---|---|---|
| Yoğunluk | 13,5–15,0 g/cm³ | Çeliğin yaklaşık iki katı |
| Sertlik | 1.300–2.000 HV (88–93 HRA) | HSS: ~850 HV |
| Elastisite modülü | ~550–650 GPa | Çelik: ~210 GPa |
| Sıcak sertlik | 1.000 °C üzerinde korunur | HSS 600 °C civarında yumuşar |
| Manyetiklik | Zayıf (kobalttan dolayı) | HSS kuvvetli manyetik |
Nerelerde Kullanılır?
- Torna, freze ve delme kesici uçları
- Solid karbür matkap, parmak freze ve rayba
- Kalıp, zımba ve aşınma plakaları
- Maden ve yol makinelerinde buton uçlar
- Tel çekme hadde ve nozullar
Hurda Değeri Neden Yüksek?
Tungsten kritik hammadde listelerinde yer alan, üretimi az sayıda ülkede yoğunlaşmış bir metaldir. Karbür hurdası ise doğrudan yeniden tungsten karbür tozuna dönüştürülebilir; bu yüzden geri dönüşümcüler için birincil cevherden çok daha ekonomik bir kaynaktır. Sonuç: ömrünü tamamlamış bir kesici uç, ağırlığına göre bakır veya alüminyum hurdasının onlarca katı değer taşır.
Üretim Süreci Kısaca
Tungsten karbür takım, döküm ya da dövmeyle değil toz metalurjisi ile üretilir: mikron boyutundaki WC tozu kobalt tozuyla karıştırılır, preslenerek “yeşil” bir şekil elde edilir ve yaklaşık 1.400 °C’de vakumda ya da basınç altında sinterlenir. Sinterleme sırasında kobalt ergir, tanecikleri ıslatır ve parça %20’ye yakın küçülerek yoğunlaşır. Ardından taşlama ile son ölçüye getirilir ve gerekirse kaplanır.
Bu süreç, hurda açısından iki önemli sonuç doğurur: Birincisi, malzeme homojen bir kompozittir; kırılan parçanın her noktası aynı bileşimdedir. İkincisi, geri dönüştürülmüş karbür tozu bu sürece doğrudan geri girebilir; yani bugünkü hurda ucunuz, birkaç ay sonra yeni bir kesici uç olarak tezgâha dönebilir.
Elinizdeki hurda karbür için güncel €/kg fiyatı ve teklif almak isterseniz güncel hurda karbür alım fiyatları sayfasını inceleyebilir, fotoğraflarınızı WhatsApp hattımıza göndererek aynı gün ön değerlendirme alabilirsiniz. Karbürün elmasla neden karıştırıldığını hurda elmas nedir yazımızda anlattık.
Sık Sorulan Sorular
Vidya ile tungsten karbür aynı şey mi?
Evet. Vidya, sert metal ve widia; kobalt bağlayıcılı tungsten karbür malzemesinin sektördeki yaygın adlarıdır.
Tungsten karbürün yoğunluğu nedir?
Kobalt oranına göre 13,5–15 g/cm³ arasındadır; bu, çeliğin yaklaşık iki katıdır ve hurdayı tanımada en güvenilir ölçüttür.
Tungsten karbür mıknatısı çeker mi?
Kobalt bağlayıcı nedeniyle zayıf şekilde çeker; HSS gibi kuvvetli yapışmaz. Bu fark hurda ayrımında kullanılır.