Değiştirilebilir uçlu (insert) tornalamada yüzey kalitesini ve takım ömrünü belirleyen yalnızca uç değildir; ucu taşıyan kater de en az onun kadar önemlidir. Yanlış kater seçimi titreşim, kırık uç ve bozuk yüzey demektir.
Kater Tipleri
1. Dış Çap (Boy) Katerleri
Parçanın dış yüzeyini ve alnını işler. Kare kesitli gövdeleri takım kulesine bağlanır. Yaklaşma açısına göre boyuna tornalama, alın tornalama ve profil işleme tipleri vardır.
2. İç Çap (Bara / Boring) Katerleri
Delik içini işler. Silindirik gövdelidir; sarkma boyu arttıkça titreşim riski artar. Çelik gövdeli baralarda sarkma en fazla 4×D, karbür gövdelilerde 6–8×D tutulmalıdır.
3. Kanal ve Kesme Katerleri
Dış/iç kanal açma ve parça kesme (cut-off) için kullanılır. Uç genişliği kanala göre seçilir.
4. Diş Katerleri
60° metrik veya 55° whitworth diş uçlarını taşır; dış ve iç diş tipleri ayrıdır.
ISO Kater Kodu Nasıl Okunur?
Örnek: MCLNR 2525 M12
| Bölüm | Anlamı |
|---|---|
| M | Bağlama sistemi (M: üstten + pimli bağlama) |
| C | Uç formu (C: 80° eşkenar dörtgen) |
| L | Yaklaşma açısı kodu (L: 95°) |
| N | Uç boşluk açısı (N: 0°, negatif uç) |
| R | Yön (R: sağ, L: sol, N: nötr) |
| 2525 | Gövde kesiti 25×25 mm |
| M12 | Kater boyu (M: 150 mm) ve uç kenar uzunluğu (12 mm) |
Katere uygun uç, kod içindeki form harfiyle eşleşmelidir: MCLNR kateri CNMG 12 uç kullanır, MTJNR kateri TNMG uç kullanır.
Seçim İçin Pratik Öneriler
- Tezgahınızın izin verdiği en büyük gövde kesitini seçin; rijitlik artar, titreşim azalır.
- Genel dış çap işleri için 95° yaklaşma açılı (PCLNR/MCLNR) kater + CNMG uç en çok tercih edilen kombinasyondur.
- Omuz gerektiren işlerde 93° (MTJNR) veya 91° tipleri kullanın.
- İç çapta mümkün olan en kalın bara çapını ve en kısa sarkmayı kullanın.
- Kesme yüksekliği ayarı: uç, punta ekseniyle aynı yükseklikte olmalıdır (±0,1 mm).
Sık Sorulan Sorular
Sağ kater mi sol kater mi?
Aynaya doğru işleme (en yaygın) için R (sağ) kater kullanılır. Koddaki R/L harfine bakarak ayırt edebilirsiniz.
Titreşimi nasıl azaltırım?
Sarkmayı kısaltın, devri düşürüp ilerlemeyi bir miktar artırın, daha küçük uç radyüsü seçin.
Dış çap, iç çap, kanal ve diş katerleri için kater kategorimizi, uygun insertler için elmas uçlar kategorimizi, HSS torna kalemleri için torna kalemleri kategorimizi ziyaret edebilirsiniz.